പ്രവാചകന്ﷺ വിടവാങ്ങിയശേഷമുള്ള ആദ്യ ഖുത്ബ
അന്വര് അബൂബക്കര്
Last Update 6 September 2025, 14 Rabiʻ I, 1447 AH
ചോദ്യം: മുഹമ്മദ് നബി ﷺ യുടെ വഫാത്തിന് ശേഷം, ജനങ്ങള്ക്ക് മുന്നില് ആദ്യത്തെ ഖുതുബ നടത്തിയ സ്വഹാബി ആര്?
ഉത്തരം: അബൂബക്കര് സിദ്ദീഖ് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു)
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിര്ണായക നിമിഷങ്ങളില് ഒന്നായിരുന്നു അന്ത്യപ്രവാചകനായ മുഹമ്മദ് നബി(ﷺ) ഹിജ്റ 11, റബീഉല് അവ്വല് 12-ാം തീയതി വിടവാങ്ങിയത്. ആ വാര്ത്ത മദീനയെ നടുക്കി. പലരും ഈ വാര്ത്ത വിശ്വസിക്കാന് തയ്യാറായില്ല; ഉമര് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു) പോലും “ആരെങ്കിലും മുഹമ്മദ് ﷺ മരിച്ചു എന്ന് പറഞ്ഞാല് പക്ഷം ഞാന് അവരുടെ തല എടുക്കും” എന്ന് പറഞ്ഞു മനോനില തെറ്റിയ രൂപത്തില് പ്രതികരിച്ചു. അപ്പോഴാണ് പെട്ടെന്ന് തന്നെ അബൂബക്കര് സിദ്ദീഖ് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു) നബി(ﷺ)യുടെ മസ്ജിദിലേക്കെത്തി, അവിടുത്തെ ശരീരത്തെ ചുംബനം നല്കി, ശേഷം ജനങ്ങളുടെ നടുക്കത്തിനിടയില് മുന്നോട്ട് എത്തി സംസാരിച്ചുതുടങ്ങിയത്.
അബൂബക്കര്(റളിയല്ലാഹു അന്ഹു)വിന്റെ ആദ്യത്തെ അഭിസംബോധന അതിവ്യക്തവും ദൃഢവുമായിരുന്നു: “മുഹമ്മദ് ﷺ ഒരു ദൂതന് മാത്രമാണ്; അദ്ദേഹത്തിനു മുമ്പും ദൂതന്മാര് കടന്നുപോയിട്ടുണ്ട്” എന്ന ആലുഇംറാന് 144-ാം ആയത്ത് അദ്ദേഹം സഗൌരവം ഓര്മിപ്പിച്ചു.
പിന്നീട ഓര്മ്മിപ്പിച്ചത്: “തീര്ച്ചയായും നീയും മരിക്കുന്നവനാണ്; അവരും മരിക്കുന്നവരാണ്” എന്ന സുമറിലെ 30-ാംമത്തെ ആയത്തിലെ സന്ദേശം. ഈ രണ്ട് സൂക്തങ്ങള് ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയം ശാന്തമാക്കി; വിള്ളലുകള് വിരല്വളയുമ്പോലെ അടഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രവാചകന് ﷺ വിടവാങ്ങിയ ഉടന്, ജനങ്ങള്ക്കു മുന്നില് ആദ്യമായി ഖുത്ബ (പ്രസംഗം) നടത്തിയത് അബൂബക്കര് സിദ്ദീഖ് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു) തന്നെയാണെന്നത് പണ്ഡിതസമ്മതമായ ചരിത്രസത്യമായി മാറിയത്.
അതിനു പിന്നാലെ ഭരണനേതൃത്വത്തിന്റെ കാര്യത്തില് നടന്ന പരസ്പരം ആലോചനകള്ക്കൊടുവില് ആ സമൂഹം അബൂബക്കര് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു)വിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു, അദ്ദേഹത്തിന് അവര് ബൈഅത്ത് ചെയ്തു. അതിനുശേഷം പൊതുജനങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തില് മസ്ജിദുന് നബവിയില് അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ ഔപചാരിക ഖുത്ബ നിര്വ്വഹിച്ചു. “എന്നെ നിങ്ങളുടെ അധികാരചുമതല ഏല്പ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞാന് നിങ്ങളില് ഏറ്റവും നല്ലവനെന്നില്ല. ഞാന് നന്നായി ചെയ്താല് നിങ്ങള് എന്നെ സഹായിക്കുക; തെറ്റിയാല് എന്നെ തിരുത്തുക. സത്യനിഷ്ഠയാണ് അമാനത്ത്; കള്ളത്തരങ്ങള് ദ്രോഹമാണ്. ദുര്ബ്ബലന് അവന്റെ അവകാശം ലഭിക്കുന്നതുവരെ എന്റെ മുമ്പില് ശക്തനാണ്; ശക്തന് അവന്റെ ബാധ്യത എടുത്തുതരുംവരെ ദുര്ബ്ബലനുമാണ്. ഞാന് അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ ദൂതനെയും അനുസരിക്കുന്നത്ര കാലം എനിക്ക് അനുസരണയുണ്ടാകട്ടെ; ഞാന് അല്ലാഹുവിനെയും അവന്റെ ദൂതനെയും അവഗണിക്കുന്നുവെങ്കില് എനിക്കു നിങ്ങളില് നിന്ന് അനുസരണം വേണ്ട.”എന്ന ആശയസൂചനകള് നിറഞ്ഞ ഈ പ്രഥമ ഖുത്ബ ഭരണത്തിന്റെ തൂണുകളും നയം രൂപവും നിശ്ചയിച്ചു.
ഈ ഖുത്ബയുടെ ദീര്ഘകാല ഫലം വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതാണ്. സമൂഹത്തില് സുരക്ഷയും നിര്ഭയത്വവും സ്ഥാപിക്കാന് ഈ നിലപാട് കാരണമാണ്. “ഉസാമയുടെ സൈന്യത്തെ ഉടന് അയക്കുക” എന്ന പ്രവാചക നിര്ദ്ദേശം അദ്ദേഹം മാറ്റമില്ലാതെ പിന്തുടര്ന്നു മാതൃകയായി; സകാത്ത് നിഷേധിച്ച ഗോത്രങ്ങള്ക്കെതിരെ നിയമാത്മകമായി നിലകൊണ്ട് ഭരണനീതി വ്യക്തതയോടെ നടപ്പില്വരുത്തി. ഇതൊക്കെ ആദ്യ പ്രസംഗത്തിന്റെ അനുരണനമാണ്: നേതാവ് നിയമത്തിന് മീതെയല്ല, നിയമത്തിന് അടിയിലാണെന്ന് അദ്ദേഹം ജീവിതത്തിലൂടെ തെളിയിച്ചു,
അബൂബക്കര് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു)വിനെ ഈ ചരിത്രഘട്ടത്തില് നേതൃസ്ഥാനം ഏല്പ്പിച്ചത് സ്വാഭാവികം തന്നെയായിരുന്നു. പ്രവാചകന്(ﷺ)രോഗാവസ്ഥയില് നമസ്കാരങ്ങളില് ഇമാമത്തിന് നിയോഗിച്ചത് അദ്ദേഹത്തെയായിരുന്നു; ഹിജ്റയുടെ കഠിനയാത്രയില് ‘ഗുഹയിലെ സഹയാത്രികന്’ എന്ന മഹത്തായ പദവി ലഭിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിനായിരുന്നു; ‘അസ്സിദ്ദീഖ്’എന്ന പേരിന് അര്ഹത ലഭിച്ച അദ്ദേഹം അവര്ക്കിടയില് കാര്യപ്രാപ്തിയില് പ്രശസ്തനുമായിരുന്നു. ആ ആത്മീയ, സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസ്യതയുടെ സമന്വയമാണ് പ്രവാചകന്(ﷺ) വിടവാങ്ങിയ ഉടന് ജനങ്ങള്ക്കുമുന്നില് പ്രസംഗം അവതരിപ്പിച്ച് സമൂഹത്തെ പുനഃക്രമീകരിക്കാന് അദ്ദേഹത്തെ യോഗ്യനാക്കിയതും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകള് ചരിത്രദിശയാക്കി മാറ്റിയതും.