ഇമാം ദാറുല് ഹിജ്റ
അന്വര് അബൂബക്കര്
Last Update May 6, 2026, 19 Dhu al-Qi'dah, 1447 AH
ചോദ്യം: ഇമാം ദാറുല് ഹിജ്റ എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്ന പണ്ഡിതന് ആരാണ്?
ഉത്തരം: മാലിക് ഇബ്നു അനസ്(റഹിമഹുല്ലാഹ്)
മദീന മുനവ്വറയെ ദാറുല് ഹിജ്റ എന്നു വിളിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. മുഹമ്മദ് നബിﷺ ഹിജ്റ ചെയ്തെത്തിയ പ്രദേശം മദീന ആയതിനാലാണ് അപ്രകാരം വിളിക്കപ്പെട്ടത്. മദീനയിലെ മഹാപണ്ഡിതനും അവിടുത്തെ ഇമാമുമായിരുന്നു മാലിക് ഇബ്നു അനസ് (റഹിമഹുല്ലാഹ്), അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഇമാം ദാറുല് ഹിജ്റ എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനായി.
ഭൂരിപക്ഷം പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായ പ്രകാരം അദ്ദേഹം ഹിജ്റ 93-ലാണ് മദീനയില് ജനിച്ചത്. അവരുടെ ജീവിതകാലം, മുഹമ്മദ് നബിﷺയുടെ കാലഘട്ടത്തോടും അതിന്റെ ആത്മീയ സ്വാധീനത്തോടും വളരെ അടുത്തൊരു കാലത്ത് അദ്ദേഹം ജീവിച്ചു. ഇസ്ലാമിന്റെ ചരിത്രത്തില് നിര്ണായക സംഭവങ്ങള് അരങ്ങേറിയ ഭൂമിയിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളര്ച്ചയും ജീവിതവും. ഈ മഹത്തായ സാഹചര്യങ്ങള്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്താഗതിക്കും, വിജ്ഞാന പാരമ്പര്യത്തിനും, ജീവിത ദിശക്കും ആഴത്തില് സ്വാധീനം ചെലുത്തി. കാരണം, ഇസ്ലാമിന്റെ പ്രകാശം ലോകത്തേക്ക് കൂടുതലായി പ്രസരിച്ചത് മദീനയില് നിന്നായിരുന്നു. അത് ഒരു നഗരം മാത്രമല്ലായിരുന്നു; ലോകമെങ്ങും വിജ്ഞാനം പരത്തിയ ഒരു ജ്ഞാനത്തിന്റെ പാഠശാലയായിരുന്നു. അത്തരം പുണ്യഭൂമിയില് വളര്ന്ന ഇമാം മാലിക് (റഹിമഹുല്ലാഹ്), നബി ﷺയുടെ അധ്യാപനങ്ങളെ അതിന്റെ യഥാര്ത്ഥ സൗന്ദര്യത്തിലും ശുദ്ധിയിലും സംരക്ഷിക്കാന് തന്റെ ജീവിതം സമര്പ്പിച്ച മഹാനായിരുന്നു.
ഇമാം മാലിക് (റഹിമഹുല്ലാഹ്) വളര്ന്നത് ഹദീസ് പഠനത്തെയും രിവായത്തുകളെയും ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമര്പ്പിച്ച ഒരു കുടുംബത്തിലായിരുന്നു. അറിവിന്റെ ഈ പരിശുദ്ധ വഴിയിലേക്കുള്ള അടുപ്പം, ബാല്യത്തില് തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയത്തില് പതിഞ്ഞിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള അന്തരീക്ഷം മുഴുവനും ഹദീസ് പഠനത്തിനായി സമര്പ്പിക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു; നബിﷺയുടെ വാക്കുകളും പ്രവൃത്തികളും ജീവിത മാര്ഗ്ഗവും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ആത്മീയ പാഠശാലപോലെ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാമഹനായ മാലിക് ഇബ്ന് അബി ആമിര് (റഹിമഹുല്ലാഹ്), പ്രമുഖ താബിഈ പണ്ഡിതന്മാരില് ഒരാളായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഹദീഥുകള് നിവേദനം ചെയ്തത് ഉമര് ഇബ്നുല് ഖത്താബ് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു), ഉസ്മാന് ഇബ്നു അഫ്ഫാന് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു), ത്വല്ഹ ഇബ്നു ഉബൈദില്ലാഹ് (റളിയല്ലാഹു അന്ഹു), കൂടാതെ ആയിശ (റളിയല്ലാഹു അന്ഹ) പോലുള്ള മഹാന്മാരില് നിന്നുമായിരുന്നു. ഇത്തരം മഹത്തരമായ അറിവിന്റെ പാരമ്പര്യം നിറഞ്ഞ കുടുംബത്തില് വളര്ന്നത്, ഇമാം മാലിക് (റഹിമഹുല്ലാഹ്)യുടെ ഹൃദയത്തെയും ജീവിത ദൗത്യത്തെയും പാകപ്പെടുത്തുന്നതില് നിര്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ഹദീഥ് എന്നത് ഒരു പഠനവിഷയം മാത്രമല്ലായിരുന്നു; അത് ഒരു ജീവന്റെ തുടിപ്പായിരുന്നു, ഒരു ഉത്തരവാദിത്തമായിരുന്നു.
ഇമാം മാലിക് (റഹിമഹുല്ലാഹ്) ബാല്യത്തിലേ ക്വുര്ആന് മനഃപ്പാഠമാക്കി; മുസ്ലിം കുടുംബങ്ങളില് അന്ന് പതിവായി കാണുന്ന ഒരു അനുഗ്രഹപൂര്ണ്ണമായ തുടക്കം. അതിന് ശേഷമാണ്, തന്റെ മനസ്സും ജീവിതവും അദ്ദേഹം ഹദീസ് പഠനത്തിനായി സമര്പ്പിച്ചത്. അദ്ദേഹം വളര്ന്ന അന്തരീക്ഷം തന്നെ ഈ വഴിയിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ നയിച്ചു. മദീനയുടെ ആത്മീയ വായുവില്, അറിവിനോടുള്ള ആകര്ഷണവും പ്രചോദനവും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. അവിടെ ഓരോ വഴിയും, ഓരോ സംഗമവും, നബിﷺയുടെ തിരുമൊഴികളുടെ ഓര്മ്മകളാല് നിറഞ്ഞിരുന്നു; പഠിക്കാനും ജീവിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ലോകം.
ഹദീസ് പഠനം പൂര്ത്തിയാക്കി, ഫത്വ നല്കാന് മതിയായ അറിവ് കൈവരിച്ച ശേഷം, ഇമാം മാലിക് (റഹിമഹുല്ലാഹ്) മസ്ജിദുന്നബവിയില് ജനങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കാന് ആരംഭിച്ചു. ചില റിപ്പോര്ട്ടുകള് പ്രകാരം, അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് പതിനേഴ് വയസ്സ് മാത്രമായിരുന്നു പ്രായം. ആ പ്രായം ചെറുതായിരുന്നാലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അറിവും പക്വതയും ഉയര്ന്നതായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം ഈ ഉത്തരവാദിത്വത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുകയറിയില്ല. മറിച്ച്, ഒരു മഹത്തായ മാനദണ്ഡം അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതത്തില് പിന്പറ്റി. അതിനെകുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ്: “മസ്ജിദില് ഇരുന്ന് ഹദീസ് പഠിപ്പിക്കാനും ഫത്വ നല്കാനും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരാളും, ആദ്യം സദാചാരവും ധാര്മ്മികതയും ഉള്ള പണ്ഡിതരുമായി ആലോചിക്കാതെ അതിലേക്ക് കടക്കരുത്. അവര് അവനെ അതിന് യോഗ്യനാണെന്ന് വിലയിരുത്തുകയാണെങ്കില് മാത്രമേ അവന് അതിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാവൂ.” തുടര്ന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിത അനുഭവം പങ്കുവെക്കുന്നു: “എനിക്ക് യോഗ്യതയുണ്ടെന്ന് എഴുപത് മഹത്തായ പണ്ഡിതന്മാര് സാക്ഷ്യം പറഞ്ഞതിനു ശേഷമാണ് ഞാന് മസ്ജിദില് ഇരുന്നു പഠിപ്പിക്കാന് തുടങ്ങിയത്.” (അല്മദാരിക് പേജ് 127)
ഈ വാക്കുകള് നമ്മെ ആഴത്തില് ചിന്തിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അറിവ് നേടുന്നതിലും അതിനെ പങ്കുവെക്കുന്നതിലും എത്രത്തോളം ഉത്തരവാദിത്വവും വിനയവും ആവശ്യമാണ് എന്ന് ഇമാം മാലിക് (റഹിമഹുല്ലാഹ്) തന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ തന്നെ പഠിപ്പിച്ചു. അത് ഒരു സാധാരണ അധ്യാപനമല്ല; ദീന്റെ അമാനത്താണത്, അതിനെ കൈകാര്യം ചെയ്യാന് യോഗ്യതയും സത്യസന്ധതയും അനിവാര്യമാണ്.