ഉഥ്മാന് رضي ﷲ عنه: ആരോപണങ്ങള്ക്കപ്പുറം തെളിയുന്ന മഹത്വം
അന്വര് അബൂബക്കര്
Last Update 9 April 2026, 21 Shawwal, 1447 AH
ചോദ്യം: ബൈഅത്തു റിദ്വാനിന്റെ സമയത്ത് നബി ﷺ തന്റെ വലത് കൈ നീട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് “ഇത് ഇന്ന വ്യക്തിയുടെ കൈയാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞത് ഏത് സ്വഹാബിയെ ഉദ്ദേശിച്ചായിരുന്നു?
ഉത്തരം: ഉഥ്മാന് ഇബ്നു അഫ്പാന് (ളിയല്ലാഹു അന്ഹു)
ഇസ്ലാമിക ചരിത്രത്തില് അതുല്യമായ ലജ്ജാശീലം, വിനയം, ദാനശീലത, ഇമാനിന്റെ ഉറപ്പ്, റസൂലുല്ലാഹ്ﷺയോടുള്ള അഗാധമായ അനുസരണം എന്നിവകൊണ്ട് പ്രകാശിച്ച മഹത്തായ സ്വഹാബിയാണ് ഉഥ്മാന് ഇബ്നു അഫ്ഫാന് رضي الله عنه. ഇസ്ലാമിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് തന്നെ സത്യത്തെ സ്വീകരിച്ച് അതിനുവേണ്ടി ജീവിതം സമര്പ്പിച്ച അദ്ദേഹം, റസൂലുല്ലാഹ് ﷺയുടെ രണ്ടു പുത്രിമാരെ വിവാഹം ചെയ്ത ഭാഗ്യവാനും, ഉമ്മത്തിന്റെ ചരിത്രത്തില് മൂന്നാമത്തെ ഖലീഫയായ മഹാനുഭാവനുമാണ്. എന്നാല്, ചരിത്രത്തിന്റെ ചില ഇരുണ്ട ഘട്ടങ്ങളില്, ഇത്തരമൊരു മഹത്തായ വ്യക്തിത്വത്തിനെതിരെയും ശത്രുക്കള് ആരോപണങ്ങള് ഉന്നയിച്ചു. പക്ഷേ, സത്യത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തില് പരിശോധിക്കുമ്പോള്, ആ ആരോപണങ്ങള് ഒന്നൊന്നായി തകര്ന്നുവീഴുകയും ഉഥ്മാന്(റ)വിന്റെ മഹത്വം കൂടുതല് തെളിഞ്ഞുവരികയും ചെയ്തു.
ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه)വുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ശത്രുക്കള് ഉന്നയിച്ച ആരോപണങ്ങളില് ചിലതാണ് ബദര് യുദ്ധത്തില് ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) പങ്കെടുത്തിട്ടില്ല, ഉഹ്ദ് യുദ്ധത്തില് നിന്ന് അദ്ദേഹം പിന്തിരിഞ്ഞോടി, അതുപോലെ തന്നെ ബൈഅത്തു രിദ്വാനില് അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തില്ല. ഈ മൂന്ന് ആരോപണങ്ങള്ക്കും കൃത്യമായി തന്നെ സ്വഹാബികള് ജീവിച്ചിരിപ്പുളള കാലഘട്ടത്തില് അവര് മറുപടി നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇമാം ബുഖാരി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഹീഹില് ഉദ്ധരിച്ചത് കാണാം, ഒരു ഈജിപ്തുകാരനായ ഒരാള് വന്നിട്ട് ചല ആളുകളെ ചൂണ്ടികാണിച്ചുകൊണ്ട് ചോദിച്ചു, ഇവര് ഏതു ജനതയാണ്. അന്നേരം ആളുകള് പറഞ്ഞു: അവര് ഖുറൈശികളാണ്. അന്നേരം ആ ഈജിപ്തുകാരന് അവരോട് ചോദിച്ചു: ആരാണ് നിങ്ങളിലെ മുതിര്ന്ന കാരണവരായിട്ടുളള വ്യക്തി. അവര് പറഞ്ഞു: അത് അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه)വാണ്. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه)വിന്റെ അരികില് ചെന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: എനിക്ക് താങ്കളോട് ചില കാര്യങ്ങള് ചോദിച്ചറിയാനുണ്ട്. എനിക്കതിന് താങ്കള് ഉത്തരം നല്കണം. എന്നിട്ടദ്ദേഹം ചോദിച്ചു, ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) ഉഹ്ദ് യുദ്ധത്തില് നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞു ഓടിയ കാര്യം, അത് താങ്കള്ക്കറിയുമോ?. ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه) പറഞ്ഞു, അറിയാം. ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) ബദര് യുദ്ധത്തില് പങ്കെടുക്കാതിരുന്ന കാര്യം, അത് താങ്കള്ക്കറിയുമോ?. അതിനും ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه) പറഞ്ഞു, അറിയാം. ബൈഅത്ത് രിദ്വാനില് എന്തുകൊണ്ട് ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) ഉണ്ടായില്ല എന്നതിനെ കുറിച്ച് താങ്കള്ക്ക് വല്ലതും അറിയുമോ? അതിനും ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه) പറഞ്ഞു, അറിയാം. അന്നേരം ആ ഈജിപ്തുകാരന് അതിനുളള മറുപടി കേള്ക്കണം എന്ന ആഗ്രത്തോടുകൂടി പറഞ്ഞു, അല്ലാഹു അക്ബര്. ഞാന് ചോദിച്ചറിയാന് ഉദ്ദേശിച്ച കാര്യങ്ങളുടെ സത്യാവസ്ഥ എന്താണെന്ന് താങ്കള്ക്ക് അറിയാമല്ലോ. എന്നിട്ട് അദ്ദേഹം ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه)വിന്റെ വിശദീകരണം കേള്ക്കാന് തയ്യാറായി. അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه) ഈ ഈജിപ്തുകാരനോട് പറഞ്ഞു, താങ്കള് വരൂ. ഞാന് ഓരോന്നും വിവരിച്ചു തരാം. ഉഹ്ദില് ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) പിന്തിരിഞ്ഞു ഓടി എന്ന് പറയുന്ന കാര്യം, അത് അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് മാപ്പ് നല്കിയിട്ടുളള വിഷയമാണ്. എന്നിട്ട് അല്ലാഹു വാനലോകത്ത് നിന്ന് ഇറക്കികൊടുത്ത സൂറഃത്തു ആലുഇംറആനിലെ 155-മത്തെ ആയത്ത് ഓതികൊടുത്തു: “രണ്ടു സംഘങ്ങള് ഏറ്റുമുട്ടിയ ദിവസം, നിങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തില് നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞ് ഓടിയവരെ തങ്ങളുടെ ചില ചെയ്തികള് കാരണമായി പിശാച് വഴിതെറ്റിക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. അല്ലാഹു അവര്ക്ക് മാപ്പുനല്കിയിരിക്കുന്നു. തീര്ച്ചയായും അല്ലാഹു ഏറെ പൊറുക്കുന്നവനും സഹനശീലനുമാകുന്നു.”
ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) ബദറില് പങ്കെടുക്കാതിരുന്നതിന്റെ കാര്യം, അത് അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂല്ﷺയുടെ മകള് (അഥവാ ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه)വിന്റെ ഭാര്യ) ആ ദിവസങ്ങളില് രോഗിയായിരിന്നു. അദ്ദേഹം അവരെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി റസൂലുല്ലാഹിﷺയുടെ മകളുടെ കൂടെ ആയിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് റസൂലുല്ലാഹിﷺ ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه)വിനോട് പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞു: ബദറില് പങ്കെടുത്ത ഒരൊരുത്തര്ക്കും കിട്ടുന്ന പ്രതിഫലവും, യുദ്ധാര്ജ്ജിത സമ്പത്തിന്റെ ഓഹരിയും, അത് താങ്കള്ക്കുമുണ്ടായിരിക്കും. അതായത് റസൂലുല്ലാഹിﷺയുടെ നിര്ദ്ദേശപ്രകാരമാണ് ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) ബദറില് പങ്കെടുക്കാതിരുന്നത് എന്നര്ത്ഥം.
ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه) ബൈഅത്തു റിദ്വാനില് പങ്കെടുക്കാതിരുന്നതിന്റെ കാരണം, അന്നേദിവസം ഖുറൈശികളുമായി സംസാരിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി മക്കയിലേക്ക് നിയോഗിക്കാന് ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه)വിനേക്കാള് പ്രതാപിയായ മറ്റൊരാളുണ്ട് എങ്കില് റസൂലുല്ലാഹിﷺ അദ്ദേഹത്തെ മക്കയിലേക്ക് അയക്കുമായിരുന്നു എന്നാണ്. എന്നാല് ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه)വിനെയാണ് റസൂലുല്ലാഹിﷺ തന്റെ പ്രതിനിധിയായി മക്കയിലേക്ക് നിയോഗിച്ചത്. അങ്ങനെ അദ്ദേഹം മക്കയിലേക്ക് പോയ സമയത്താണ് പ്രശസ്ഥമായ ആ ബൈഅത്ത റിദ്വാന് ഉണ്ടായിട്ടുളളത്. മാത്രമല്ല, മഹുമ്മദ് നബിﷺ ആ ബൈഅത്തിന്റെ സമയത്ത് തന്റെ വലതു കൈ നീട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: “ഇത് ഉഥ്മാനിന്റെ കൈയാണ് എന്ന്. ഇത് പറഞ്ഞതിന് ശേഷം ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه) ആ ഈജിപ്തുകാരനോട് പറഞ്ഞു: ഇനി ഈ വിവരവുമായി താങ്കള്ക്ക് മടങ്ങാം എന്ന്. എത്ര കൃത്യമാണ് അബ്ദുല്ലാഹ് ഇബ്നു ഉമര്(رضي الله عنه) നല്കിയ ഈ വിശദീകരണം. ഉഥ്മാന്(رضي الله عنه)വിനെ കുറ്റപ്പെടുത്താന് കൊണ്ടുവന്ന ഓരോ ആരോപണങ്ങളും ഒടുവില് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്വം കൂടുതല് തെളിയിക്കുന്നതായിട്ടാണ് നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.